Ο ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΟΣ ΜΗΝΑΣ ΜΑΙΟΣ. Της Μαίρης Καρρά

Ο Μάιος ή Μάης είναι ο πέμπτος μήνας του έτους κατά το Ιουλιανό   και  Γρηγοριανό  Hμερολόγιο  κι  έχει  31  ημέρες.  Στο αττικό ημερολόγιο ήταν ο 11ος Θαργηλιών, που αντιστοιχεί με το   χρονικό   διάστημα   23  Απριλίου-23   Μαΐου.   Οι   Λατίνοι συγγραφείς είχαν την λέξη «mensis» ή Kalendae (καλένδες). Κατά τον Πλούταρχο (Βίος Νουμά 19) η ονομασία του Μήνα (Maja) προήλθε από το όνομα της νύμφης Μαίας, που ήταν η ομορφότερη   από   τις  Πλειάδες  τις   επτά   κόρες   του  Άτλαντα (Ατλαντίδες) και της Πλειόνης και μητέρα του θεού Ερμή  στον οποίο ήταν αφιερωμένος αυτός ο μήνας. Από   άλλους   υποστηρίζεται   ότι   αυτό   το   όνομα   είναι προσδιοριστικό   πρεσβύτερης   ηλικίας   εκ   του  major (μεγαλύτερος):...


«Μαϊώρεις γαρ οι πρεσβύτεροι»  (Πλούταρχος),ο  δε  Οβίδιος  παράγει  το όνομα  του  μήνα  από  το  Majestas (Μεγαλειότης) που έχει αποδεχθεί και ο τεκτονισμός.        Στην αρχαία Ρώμη κατά τον μήνα Μάιο τελούνταν γιορτές προς τιμή της πηγαίας Νύμφης Ηγερίας, στο άλσος της, προςανάμνηση των συμβουλών της, που παρέσχε στον Νουμά γιατις θρησκευτικές αρχές που εισήγαγε στην Ρώμη. Κατά δε την1η   (Μπόνα Ντέα)  και  2η  Μαΐου  συνεχιζόντουσαν  τα  από   28Απριλίου αρχόμενα  Φλοράλια,  εορτές προς τιμή της θεάς τηςβλάστησης της Χλωρίδας (Flora).              Επίσης  κατά   τον   ίδιο   μήνα  οι   Ρωμαίοι   τελούσαν   τα"Lemuria"  Μειλίχια  που ήταν εορτές προς ιλασμό των ψυχώντων   νεκρών.   Στην   τέχνη   τον   μήνα   Μάιο   οι   Ρωμαίοι   τονπαρίσταναν   με   μορφή   μεσήλικου   άνδρα,   που   έφερε   πλατύχιτώνα   με   μεγάλες   περιχειρίδες   (σαν   το   σημερινό   ράσο)   καιέχοντας στην κεφαλή το κάνιστρο γεμάτο άνθη, ενώ στα πόδιατου υπήρχε ένα παγώνι (ταώς) με ανοιγμένα τα φτερά.     Ο Μάιος συνδέεται και με την πορεία της Βασιλεύουσας τουΜεγάλου   Κωνσταντίνου,   του   οποίου   την   μνήμη   γιορτάζουμεστις   21   του   μήνα.   Δέκα   ημέρες   νωρίτερα   γιορτάζονται   ταγενέθλια ή εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης κατά το έτος 330μ.Χ., ενώ στις 29 η μνήμη μας γυρνάει πίσω στην Άλωσή της(1453). Ο Κωνσταντίνος το 324 αποφάσισε να μεταφέρει τηνπρωτεύουσά του στην θέση του αρχαίου Βυζαντίου.              Σύμφωνα   με   την   παράδοση   ο   ίδιος   ο   Κωνσταντίνοςκρατώντας   ένα   ακόντιο,   χάραξε   τα   σύνορα   της   πόλης,   πουφάνηκαν   πολύ   μεγάλα   στους   συμβούλους   του.   Έτσι   τονρώτησαν   πόσο   θα   προχωρήσει   ακόμη,   κι   εκείνος   τουςαπάντησε: «Θα προχωρήσω μέχρις ότου σταματήσει αυτός πουπροχωρεί εμπρός μου».     Ο Μάιος στην Ελληνική λαογραφία παρ’ όλο που θεωρείταιως ο τελευταίος μήνας της  Άνοιξης,  είναι στην ουσία το μέσοτης ανθοφόρας αυτής εποχής, αφού το Καλοκαίρι δεν αρχίζειπαρά δύο δεκαήμερα μετά το τέλος του, στις 21 Ιουνίου. Όλοι οιλαοί την Πρωτομαγιά γιόρταζαν την ανθοφορία της Φύσης μεαισιοδοξία για την αναμονή της απαρχής των «καλών καιρών».     Είναι μήνας χαράς και λατρείας της βλάστησης, με δοξασίεςκι   έθιμα   διαχρονικά,   όπως   το   παραδοσιακό   πρωτομαγιάτικοστεφάνι, το οποίο στολίζει την πόρτα του σπιτιού μέχρι τις 24Ιουνίου, οπότε καίγεται   στις   φωτιές  του  Αϊ-Γιάννη.  Οι  λαϊκέςπρολήψεις   θεωρούν   τον   Μάιο   «μαγεμένο»   γι’   αυτόαποφεύγονται οι γάμοι και οι σοβαρές εργασίες, όπως λέει και ηπαροιμία «Στον καταραμένο τόπο, τον Μάη μήνα βρέχει».    Η Πρώτη Μαΐου έχει χαρακτηρισθεί σχεδόν σ' όλο τον κόσμοπαγκόσμια ημέρα αργίας (αν και δεν είναι αργία, είναι απεργία)και   διατυπώσεων   των   διεκδικήσεων   των   εργαζομένων,   αφούείναι   συνδεδεμένη   με   το   εργατικό   κίνημα.   Το   1886   έγιναν   οιμεγάλες   διαδηλώσεις   στο   Σικάγο,   με  αίτημα τα   τρία   οχτάρια:ΟΚΤΩ ώρες εργασίας, ΟΚΤΩ ψυχαγωγία και ΟΚΤΩ ύπνος.         Στην Ελλάδα η απεργία των καπνεργατών του 1936 στηνΘεσσαλονίκη  βάφτηκε   με   αίμα,   που   καταγράφηκε   στιςεφημερίδες   της   άλλης   ημέρας,   με   μια   χαρακτηριστικήφωτογραφία, η οποία έδειχνε μια μάνα να οδύρεται πάνω απότο σκοτωμένο της παιδί. Η φωτογραφία εκείνη ενέπνευσε τονΓιάννη Ρίτσο να γράψει τον  «Επιτάφιο»:  «Μέρα Μαγιού μουμίσεψες  μέρα Μαγιού σε χάνω…».    Τις τελευταίες δεκαετίες της ακόμα "Ελεύθερης Ελλάδας μας"η Πρωτομαγιά  γιορταζόταν απ' όλους σχεδόν  τους κατοίκουςτων πόλεων, με εκδρομές στις εξοχές με μεγάλες παρέες, γιανα   πιάσουν   τον  "Μάη".  Ηταν   ευκαιρία   για   ξεκούραση   καιδιασκέδαση γι' αυτό έφερναν τα καλούδια τους μέσα σε καλάθιακι άρχιζαν το φαγοπότι όλοι μαζί τραγουδώντας και χορεύοντας.      Ευτυχώς αυτή η ευχάριστη παραδοσιακή ελληνική συνήθειασυνεχίζεται   ακόμα   και   σήμερα   στην   κατοχική   Ελλάδα   μας.Μάλιστα   τα   τελευταία   χρόνια   οι   Δήμοι   συμμετέχοντας   στηνΠρωτομαγιάτικη αργία, ανθοστολίζουν τις πλατείες των πόλεωνκαι ψυχαγωγούν τους δημότες τους με μουσικές και χορευτικέςεκδηλώσεις, με συναυλίες και δημόσιο γλέντι. Ο Ελληνας δεναποχωρίζεται εύκολα τα παραδοσιακά του έθιμα και τις ζεστέςανθρώπινες σχέσεις του με τους συμπολίτες του.      Κι ενώ οι λαϊκές παροιμίες, όπως, «Μάη μου, Μάη δροσερέκι Απρίλη λουλουδάτε» και «ο Μάης έχει τ’ όνομα κι ο Απρίληςτα λουλούδια», προσπαθούν να μας επαναφέρουν στην τάξη, οιπαιδικές   αναμνήσεις   δεν   μας   το   επιτρέπουν.   Κι   έτσισυνεχίζουμε να  τραγουδάμε:  «Ο   Μάιος   μας έφτασε/εμπρόςβήμα ταχύ/να τον προϋπαντήσουμε/παιδιά στην εξοχή».