ΑΠΟΨΗ: "ΤΙ ΚΕΡΔΙΖΕΙ Η ΧΑΜΑΣ…" Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Η στρατιωτική νίκη του Ισραήλ και τα 7.000 θύματα του βομβαρδισμού στην Λωρίδα της Γάζας αφήνουν παγερά αδιάφορη την τρομοκρατική οργάνωση, που στην ουσία πέτυχε τους πραγματικούς της στόχους προκαλώντας την ισραηλινή επέμβαση.

Λέτε να μην ήταν μελετημένη η απαγωγή και η δολοφονία τριών Ισραηλινών εφήβων στην Δυτική Όχθη στα τέλη του περασμένου Ιουνίου; Πιστεύει κανείς ότι ήταν τυχαίες οι ρουκέτες που έστειλε η Χαμάς στο Ισραήλ λίγες ώρες μετά την δολοφονία ενός Παλαιστίνιου εφήβου από Εβραίους εξτρεμιστές στην ανατολική Ιερουσαλήμ; Όχι. Η Χαμάς, πυροδοτώντας την σύγκρουση με το Ισραήλ, γνώριζε πολύ καλά τί έκανε και είχε συγκεκριμένους στόχους –τους οποίους και ήθελε να πετύχει ασχέτως αριθμού νεκρών, τραυματιών και ξεκληρισμένων Παλαιστινίων. Για την Χαμάς, όσο περισσότεροι είναι αυτοί, τόσο καλύτερα. Για τον λόγο αυτόν, η ακραία σουνιτική οργάνωση, σήμερα, παρά τους 1.900 νεκρούς...

δεν αποδέχεται ούτε εκεχειρίες, ούτε διαπραγματεύσεις, ούτε βέβαια την προοπτική μιας ειρηνικής διευθέτησης ενός ζητήματος που έχει ακόμα πολλά χρόνια μπροστά του. Εξάλλου, την αδιαλλαξία της Χαμάς ευνοούν σήμερα και οι γενικότερες εξελίξεις στην περιοχή. Μέσα λοιπόν σε αυτό το ρευστό και πολύ επικίνδυνο περιβάλλον, για την ώρα η Χαμάς φαίνεται ότι κερδίζει το παιχνίδι.

Κατά πρώτον, ένας στρατιωτικός στόχος της Χαμάς ήταν και παραμένει η αμαύρωση της εικόνας του Ισραήλ σε διεθνές επίπεδο. Αμαύρωση που στις μέρες μας συνοδεύεται και με την αναζωογόνηση του αντισημιτισμού σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και ειδικότερα σε αυτές που έχουν υψηλά ποσοστά μουσουλμάνων στο εσωτερικό τους. Συγκεκριμένα γεγονότα στην Γαλλία, στην Γερμανία, στο Βέλγιο και στην Ολλανδία επιβεβαιώνουν του λόγου το ασφαλές. Συνεπώς, σε επικοινωνιακό επίπεδο η Χαμάς πέτυχε τους στόχους της και βεβαίως κανείς από τους πολεμικούς ανταποκριτές που πήγαν στην Λωρίδα της Γάζας για να καλύψουν τα γεγονότα δεν τολμά να πει την αλήθεια για το τί συμβαίνει στη ελεγχόμενη από την Χαμάς μαρτυρική περιοχή.

Συνεπώς, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι οι σκηνές που παρουσιάζονται στα δελτία ειδήσεων στα παγκόσμια μέσα είναι αυτές που εγκρίνονται από την Χαμάς και που όλες είναι «προσφορά» του αραβικού τηλεοπτικού δικτύου Αλ Τζαζίρα. Περιττόν να τονιστεί ότι ο δημοσιογράφος που θα τολμήσει επισήμως να ανοίξει το στόμα του αυτομάτως θα γίνει και υποψήφιος για τον κοντινότερο χλοερό τόπο αναπαύσεως… Στην επικοινωνία, λοιπόν, η Χαμάς προηγείται άνετα και το Ισραήλ επαφίεται μόνον στην κριτική σκέψη που μπορεί να διαθέτει ένα άτομο. Εν ολίγοις, εξαρτάται από ένα είδος εν ανεπαρκεία σε παγκόσμιο επίπεδο…

Από τακτικής πλευράς, ούτε εκεί η κατάσταση είναι καλή για το Ισραήλ. Διότι, ως φαίνεται, αποτυγχάνει και η πολιτική που ακολουθεί τα δέκα τελευταία χρόνια στο συνολικό πρόβλημα του παλαιστινιακού. Στο μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας που πέρασε, το Ισραήλ ακολούθησε μία πολιτική διαίρεσης των Παλαιστινίων –ανάμεσα σε αυτούς που κατοικούν στην Δυτική Όχθη, υπό τον έλεγχο της Φατάχ και της Παλαιστινιακής Αρχής, και των άλλων που βρίσκονται στην Λωρίδα της Γάζας, όπου κυριαρχεί η Χαμάς. Την πολιτική αυτή, βέβαια, υπαγόρευσαν στο Ισραήλ και οι γνωστές συγκρούσεις μεταξύ Χαμάς και Φατάχ το 2005-2006, με την ελεγχόμενη από το Ιράν και τους Αδελφούς Μουσουλμάνους σουνιτική οργάνωση να απορρίπτει τις συμφωνίες του Όσλο. Να μην αποδέχεται, δηλαδή, οποιαδήποτε μορφή συνύπαρξης με το εβραϊκό κράτος. Στην βάση της λογικής αυτής, το Ισραήλ αντιμετωπίζει το Παλαιστινιακό ως δύο ξεχωριστές συγκρούσεις, αντί για μία. Έτσι, υπήρξε μία περίοδος που το Ισραήλ είχε σχετικά ομαλές σχέσεις με την Φατάχ στην Δυτική Όχθη, ενώ αντιμετώπιζε την Χαμάς στην Λωρίδα της Γάζας ως μία «μόνιμη εχθρική οντότητα».

Όμως, η τακτική αυτή του «διαίρει και βασίλευε» –με το Ισραήλ να πιστεύει ότι μπορεί με κάποιον τρόπο να κάνει ειρήνη με μία ομάδα Παλαιστινίων, ενώ την ίδια στιγμή να κάνει πόλεμο με μία άλλη– τελικά συνετρίβη τον Απρίλιο, όταν η Φατάχ και η Χαμάς κατέληξαν σε μια νέα συμφωνία συμφιλίωσης, η οποία, για πρώτη φορά σε επτά χρόνια, εγκαθίδρυσε μία νέα παλαιστινιακή κυβέρνηση, τόσο στην Δυτική Όχθη όσο και στην Γάζα. Ωστόσο, παρά την ονομαστική ενότητα μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πολιτικών παρατάξεων της Παλαιστίνης, η πολιτική ατζέντα της καθεμιάς παραμένει σε μεγάλο βαθμό αλληλοαναιρούμενη. Η Φατάχ έχει αποκηρύξει την πολιτική βίας κα έχει δεσμευθεί σε μία διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ. Η Χαμάς, όπως δείχνει η τρέχουσα κρίση, διατηρεί το δικαίωμα να συμμετέχει στην ένοπλη αντίσταση. Η αδυναμία των παλαιστινιακών παρατάξεων να συμφωνήσουν σε μία κοινή στρατηγική είναι ένας λόγος για τον οποίο δεν έχουμε δει ακόμα την έκρηξη μιας πλήρους παλαιστινιακής εξέγερσης.

Το τοπίο αυτό, όμως, σήμερα αλλάζει. Η ισραηλινή επέμβαση στην Γάζα –που, όπως όλα δείχνουν, προκλήθηκε σκοπίμως από την Χαμάς– σίγουρα θα προκαλέσει βίαιες αντιδράσεις και στην Δυτική Όχθη, πράγμα που ήταν επιδίωξη της Χαμάς. Μία νέα ιντιφάντα λοιπόν δεν πρέπει να αποκλείεται. Στην Δυτική Όχθη, σύμφωνα με τελευταία δημοσκόπηση, με αφορμή την κρίση στην Γάζα και τον τρόπο που αυτή προβάλλεται, η λαϊκή υποστήριξη προς την Χαμάς έχει ξεπεράσει την αντίστοιχη προς την Φατάχ, για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνονται οι πιθανότητες ένοπλης εξέγερσης και στην Δυτική Όχθη, με τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Αχμούτ Αμπάς, να περιθωριοποιείται.

Πιο σημαντικό, η συνεχιζόμενη καταστροφή στην Γάζα έχει αναγκάσει όλες τις παλαιστινιακές παρατάξεις, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, να συμπτυχθούν σε ένα μείζον πολιτικό θέμα –σε αντίθεση με τις διαδικαστικές ή διοικητικές υποθέσεις, οι οποίες ήταν στο επίκεντρο της πρόσφατης συμφωνίας συμφιλίωσης. Πράγματι, ένα από τα κύρια αιτήματα της Χαμάς ήταν να τηρήσει το Ισραήλ την συμφωνία συμφιλίωσης με την Φατάχ. Κατά τις προηγούμενες συγκρούσεις στην Γάζα, η ηγεσία στην Δυτική Όχθη ήταν απρόθυμη να στηρίξει ανοιχτά την Χαμάς. Αυτοί οι υπολογισμοί σαφώς δεν ισχύουν πλέον. Μία έντονα διατυπωμένη δήλωση που εξέδωσε ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, Yaser Abed-Rabbo (ένας ένθερμος αριστερός, που δεν είναι γνωστός ως σύμμαχος της Χαμάς) ήταν γεμάτη επαίνους για την «γενναία αντίσταση» της Γάζας και υποστήριζε πλήρως τις απαιτήσεις της Χαμάς για κατάπαυση του πυρός και μία πλήρη άρση του επταετούς οικονομικού αποκλεισμού της Γάζας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Φατάχ θα συμμετάσχει σε μία ένοπλη πάλη του είδους που η Χαμάς έχει εξαπολύσει από την Γάζα, ή ότι η Χαμάς θα ενταχθεί σύντομα στην Φατάχ, εγκρίνοντας τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει ότι και οι δύο παρατάξεις, έχοντας αποδεχθεί τους εγγενείς περιορισμούς των αντίστοιχων σχεδίων τους, είναι έτοιμες να συνεργαστούν για την ανάπτυξη μιας νέας εθνικής ατζέντας που να συναντιέται στα μισά του δρόμου –για παράδειγμα, με την δημιουργία μιας εκστρατείας μη-βίαιης πολιτικής αντίστασης και στα κατεχόμενα εδάφη και στην διασπορά. Με άλλα λόγια, ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Γάζα μπορεί να έπεισε τις δύο παρατάξεις για την ματαιότητα να συνεχίσουν να εργάζονται για αντίθετους σκοπούς. Αν όχι, οι παλαιστινιακές ελίτ έχουν κάθε λόγο να περιμένουν ότι η επόμενη ιντιφάντα θα κατευθύνεται τόσο σε αυτές όσο και στην ισραηλινή κατοχή.

Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι, και στο επίπεδο του εκβιασμού της Παλαιστινιακής Αρχής, η Χαμάς πετυχαίνει τους στόχους της, έστω και με χιλιάδες νεκρούς πίσω της. Την ίδια στιγμή, όμως, υλοποιείται και ο στρατηγικός στόχος της, που είναι η συντριβή της αίσθησης ομαλότητας στο Ισραήλ. Οι Ισραηλινοί όλο και περισσότερο ζουν υπό καθεστώς αβεβαιότητας παράλληλα όμως εντείνονται και οι διαφωνίες στο εσωτερικό της χώρας αναφορικά με τους περί το Παλαιστινιακό χειρισμούς. Οι πύραυλοι που καθημερινά δέχονται ο Ισραηλινοί πολίτες από την Χαμάς καταστρέφουν την ψευδαίσθηση του κόσμου ότι αυτό που συμβαίνει «εκεί» δεν επηρεάζει την ζωή «εδώ».

Σε αυτόν τον στόχο, η Χαμάς έχει ήδη κερδίσει. Έχει καταστρέψει την αναγκαία για τους Ισραηλινούς ψευδαίσθηση ότι ένα πολιτικό αδιέξοδο με τους Παλαιστίνιους δεν έχει κόστος για το Ισραήλ. Έχει δείξει στους Ισραηλινούς ότι, ακόμη και αν οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να τους σκοτώσουν, μπορούν ωστόσο να επιβάλλουν ένα βαρύ ψυχολογικό τίμημα. Επίσης, αύξησε το προφίλ του παλαιστινιακού σκοπού και ενίσχυσε την αντίληψη ότι οι Παλαιστίνιοι είναι αδύναμα θύματα που αντιτίθενται σε έναν ισχυρό επιτιθέμενο. Στην πορεία, είναι βέβαιο ότι αυτό το συναίσθημα θα μεταφραστεί σε πίεση προς το Ισραήλ, ίσως από τους πολιτικούς και σίγουρα από τα κοινωνικά κινήματα των οποίων στόχος είναι να απομονώσουν το Ισραήλ και να τού κάνουν ζημιά μέσω οικονομικών μποϊκοτάζ.

Υπό αυτές τις συνθήκες το Παλαιστινιακό οδηγείται σε νέο αδιέξοδο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την σταθερότητα της περιοχής μας. Αυτή δε την σταθερότητα η Χαμάς θέλει συνεχώς να την υπονομεύει, γιατί διαφορετικά δεν θα έχει λόγο πολιτικής υπάρξεως –με τις όποιες επιπτώσεις και σε μεγάλα οικονομικά οφέλη για τους «ηγέτες» της.